GROMADY KULISTE

Gromada kulista
Gromada kulista
     Gromady kuliste, w przeciwieństwie do gromad otwartych, są gęsto upakowaną kulą setek, tysięcy, a nawet milionów gwiazd. Gdyby nasze Słońce było członkiem gromady kulistej, gołym okiem widzielibymy na niebie nie około 6000, a ponad milion gwiazd. Typowa gromada kulista ma rozmiary 20-400 lat świetlnych. W zatłoczonym jądrze tych gromad, gwiazdy czasem poruszają się tak blisko siebie, że siły grawitacyjne wiążą je i w ten sposób tworzą się tzw. ciasne układy podwójne gwiazd. Skrajnie bliskie spotkania gwiazd mogą je nawet łączyć w jeden obiekt albo też odrywać zewnętrzne warstwy od wnętrza gwiazd, odsłaniając jądra gwiazdowe, w których zachodziły reakcje termojądrowe. W gromadach kulistych jest 100 razy więcej gwiazd podwójnych niż w innych obszarach w galaktyce. Niektóre gwiazdy podwójne są źródłami promieniowania rentgenowskiego.
Znamy około 200 gromad kulistych rozłożonych równomiernie w ogromnym kulistym halo wokół naszej Galaktyki. Wszystkie są bardzo stare, gdyż powstały mniej więcej w tym samym czasie, co Galaktyka czyli około 10-15 mld lat temu. Najprawdopodobniej utworzyły się, gdy w kolosalnym obłoku. z którego rodziła się Galaktyka, powstały lokalne zagęszczenia. Gromady kuliste nie rozpraszają się w przestrzeń, jak gromady otwarte, gdyż gwiazdy są tam tak gęsto upakowane, że tworzą silne pole grawitacyjne, żelazną ręką trzymające razem całą gromadę.
Najjaśniejszą gromadą kulistą, wyraźnie widoczną gołym okiem na niebie jest omega Centauri znajdująca się w konstelacji Centaura. Z Polski niestety jest niewidoczna. Oddalona jest od nas około 16 500 lat świetlnych. Jest największą znaną gromadą kulistą - jej rozmiary wynoszą około 620 lat wietlnych. Najjaśniejszą gromadą kulistą nieba północnego jest gromada M13 znajdująca się w gwiazdozbiorze Herkulesa. Jako mglista plamka jest ledwo dostrzegalna gołym okiem. W koło innych galaktyk również obserwujemy gromady kuliste.

Najjaśniejsze Gromady Kuliste

NGCNazwaJasność obserwowanaOdległość - lata świetlneGwiazdozbiór
5139 Ω Centauri 3,0m 16 000 Centaur
104 47 Tucanae 3,0 15 300 Tukan
6656 M22 5,0 8 800 Strzelec
6205 M13 5,7 20 500 Herkules
6752 brak 5,7 12 700 Paw
6121 M4 5,8 5 700 Skorpion
5904 M5 5,8 21 800 Wąż
6397 brak 5,9 6 500 Ołtarz
2808 brak 6,2 32 300 Kil
5272 M3 6,2 28 700 Psy Gończe
6809 M55 6,2 18 900 Strzelec
7078 M15 6,3 32 000 Pegaz
7089 M2 6,3 36 500 Wodnik
6341 M92 6,4 24 100 Herkules
362 brak 6,5 26 200 Tucan
6254 M10 6,5 14 000 Wężownik
6266 M62 6,6 18 600 Wężownik
6218 M12 6,6 17 300 Wężownik
6273 M19 6,6 20 500 Wężownik
6541 brak 6,7 18 900 Korona Południowa
3201 brak 6,8 13 400 Żagiel
6388 brak 6,8 44 300 Skorpion
6626 M28 6,9 18 900 Strzelec
1851 brak 7,1 30 900 Gołąb
4833 brak 7,1 16 600 Mucha
6723 brak 7,1 26 100 Strzelec
6093 M80 7,3 30 600 Skorpion
6441 brak 7,3 36 200 Skorpion
4372 brak 7,4 13 700 Mucha
5286 brak 7,4 30 600 Centaur
5986 brak 7,4 36 800 Wilk
6402 M14 7,5 31 600 Wężownik
6715 M54 7,5 21 900 Strzelec
7099 M30 7,5 24 100 Koziorożec
5024 M53 7,6 53 500 Warkocz Bereniki
6333 M9 7,6 24 800 Wężownik
6637 M69 7,6 42 700 Strzelec
1904 M79 7,9 37 100 Zając
4590 M68 7,9 32 600 Hydra
6352 brak 7,9 64 200 Ołtarz
288 brak 8,0 27 700 Rzeźbiarz
6864 M75 8,0 18 500 Strzelec
6544 brak 8,1 13 000 Strzelec
6553 brak 8,1 10 800 Strzelec
6838 M71 8,1 10 100 Strzała
6171 M107 8,2 23 500 Wężownik
6356 brak 8,2 39 500 Wężownik
6681 M70 8,2 38 100 Strzelec
6712 brak 8,2 18 600 Tarcza Sobieskiego
6779 M56 8,2 28 700 Lutnia
6584 brak 8,3 41 100 Teleskop
6981 M72 8,4 59 300 Wodnik