MERKURY
Merkury
Merkury porusza się po orbicie o dość dużym mimośrodzie, równym 0,2056 - co powoduje, że w peryhelium przybliża się on na 46 mln km do Słońca, a w aphelium oddala od niego na 69,8 mln km.
Zmienia się przez to widoczna z jego powierzchni średnica kątowa naszej Dziennej Gwiazdy - od 1°09’ do 1°44’. Również czymś wyjątkowym jest fakt, że orbita tej planety nachylona jest o nieco ponad 7° do płaszczyzny ekliptyki. Jeden obieg Merkurego wokół Słońca trwa ok. 88 ziemskich dni.Orbita Merkurego znajduje się znacznie bliżej Słońca niż ziemska, stąd możemy czasami obserwować zjawisko przejścia tej planety przed tarczą słoneczną.
Orbita Merkurego wykazuje drobne zmiany co kilka obiegów wokół Słońca które
jako pierwszy zaobserwował Urbain Le Verrier. Ich wyjaśnienie za pomocą ogólnej teorii względności było pierwszym potwierdzeniem słuszności rozumowania Albert Einsteina.Merkury jest planetą z grupy planet ziemskich, tzn. mających skalistą powierzchnię. Jego średnica wynosi 4879 km. Pod względem wielkości jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego. Z racji bliskości Słońca temperatura nasłonecznionej półkuli może przekraczać znacznie 400 °C. Po stronie zaś nieoświetlonej spada do ok. -170°C. Na żadnej innej planecie nie ma takich dużych różnic temperatury. Okres rotacji Merkurego wokół własnej osi jest także dość nietypowy w porównaniu z pozostałymi planetami - jeden obrót trwa aż 58 dni, 15 godzin i 26 minut. Zatem dzień merkuriański stanowi ok. dwóch trzecich tamtejszego roku. Tak powolny ruch obrotowy spowodowany jest najprawdopodobniej silnym oddziaływaniem grawitacyjnym Słońca. Każde miejsce na powierzchni jest przez trzy miesiące nieustannie oświetlane, co ogromnie podnosi temperaturę.
Gęstość Merkurego, która wynosi 5,427 g/cm³ jest drugą co do wielkości w Układzie Słonecznym i jest ona nieznacznie mniejsza od gęstości Ziemi wynoszącej 5.515 g/cm³. Z powodu małej wielkości Merkurego w stosunku do wysokiej gęstości musi on posiadać duże bogate w żelazo jądro. Geolodzy oszacowali, że jądro Merkurego zajmuje około 42% jego objętości, dla Ziemi ta proporcja wynosi 17%. Bieżące badania sugerują, że Merkury posiada płynne jądro.
Powierzchnia Merkurego niezwykle przypomina powierzchnię ziemskiego Księżyca. Dominują liczne kratery uderzeniowe, które powstały w wyniku upadków meteorytów różnej wielkości. Część kraterów powstała też w wyniku wcześniejszej, zakończonej około miliard lat temu, działalności wulkanicznej. Na zdjęciach przekazanych przez Marinera 10 można wyróżnić obszary ciemniejsze i jaśniejsze, obszary bogatsze w kratery uderzeniowe i uboższe. Sądzi się, iż tereny o większej ilości kraterów są pod względem geologicznym starsze, tam zaś, gdzie jest ich mniej, powierzchnia nosi ślady aktywności tektonicznej i jest młodsza.
Najbardziej charakterystyczny jest wielki krater na półkuli północnej, zwany Caloris Basin. Jego średnica wynosi 1300 km i uczeni przypuszczają, że jest on pozostałością po uderzeniu wielkiego meteorytu około 3,8 miliarda lat temu. Uderzenie to było tak silne, że w jego wyniku wypiętrzył się dookoła krateru podwójny łańcuch gór, którego średnica wynosi 1600 kilometrów. Podobna formacja o podobnym pochodzeniu znajduje się po drugiej stronie planety.
Merkury posiada bardzo rzadką atmosferę, w której skład wchodzi przede wszystkim tlen i sód. W mniejszych ilościach występują w niej wodór, hel oraz potas. Wykryto także śladowe ilości argonu, dwutlenku węgla, wody, azotu, ksenonu, kryptonu i neonu. Ciśnienie merkuriańskiej atmosfery stanowi nikły ułamek ciśnienia atmosfery ziemskiej - ledwie 10-12hPa - jest to prawie próżnia laboratoryjna. To, że w atmosferze tej występuje hel, jest z pewnością wynikiem oddziaływania wiatru słonecznego. Tlen, sód i azot zostały najprawdopodobniej uwolnione z powierzchni planety przez rozgrzewające promieniowanie Słońca. Z powodu słabej grawitacji Merkurego cząstki te stale ulatują w przestrzeń międzyplanetarną.
Jako jedyna z planet skalnych (poza Ziemią) Merkury posiada dość dobrze wykształconą magnetosferę. Pole magnetyczne w niej wytwarzane stanowi ok. 1% wartości pola magnetycznego ziemskiej magnetosfery. Jej istnienie wiąże się z obecnością wewnątrz globu dużego płynnego żelazowo-niklowego jądra, które na zasadzie efektu dynama wytwarza pole magnetyczne.
Obserwacje planet pozasłonecznych wykazały, że wiele z nich migruje do centrum układu planetarnego. Jeżeli znajdą się bliżej niż 0,1 AU od swojej gwiazdy, to powoli tracą atmosferę, aż pozostanie z nich tylko skaliste jądro. Atmosfera Merkurego mogła w przeszłości podlegać podobnym procesom.
Pierwszą sondą kosmiczną, której celem było badanie Merkurego był Mariner 10, który dotarł w jego pobliże w 1974 i wykonał kilka tysięcy zdjęć jego powierzchni.
W 2004 roku rozpoczęła się wyprawa kolejnej sondy Messenger ku pierwszej planecie Układu Słonecznego. W drodze do celu próbnik przeleciał raz koło Ziemi, raz obok Wenus i raz koło Merkurego, czeka go jeszcze jeden przelot obok Wenus i dwa obok samego Merkurego, nim wejdzie na niską orbitę wokół niego w roku 2011, stając się jego sztucznym satelitą. Przez minimum rok sonda będzie przesyłać dane naukowe i już podczas zbliżeń do planety wykona zdjęcia niedostępnej dla Marinera 10 półkuli planety. Pierwszy przelot Messengera obok Merkurego miał miejsce 14 stycznia 2008 roku.
Widok Merkurego z Ziemi
Merkury w liczbach
| Parametr | wartość |
|---|---|
| Średnia odległość od Słońca | 58 000 000 km |
| Najmniejsza odległość od Słońca | 46 000 000 km |
| Największa odległoc od Słońca | 70 000 000 km |
| Mimośród orbity | 0,206 |
| Nachylenie orbity względem ekliptyki | 7°00'15'' |
| Gwiazdowy okres obiegu | 87d23h15m44s |
| Okres obrotu wokól osi | 58 dni 15 godz |
| Synodyczny okres obiegu | 115,88d |
| Średnia prędkość orbitalna | 48 km/s |
| Nachylenie równika względem orbity | 7° (?) |
| Średnica równikowa planety | 4880 km |
| Masa planety | 3,165*1026 g |
| Masa w jednostkach masy Ziemi | 0,056 |
| Objętość planety | 563,3*108 km3 |
| Objętość w stosunku do objętości Ziemi | 0,0553 |
| Powierzchnia planety | 89,970 tys. km2 |
| Średnia gestość | 5,44 g/cm3 |
| Siła ciężkości na powierzchni planety | 372 cm/s2 |
| Prędkoś ucieczki | 4,3 km/s |
| Średnia temperatura powierzchni | 232°C |
| Najwyższa temperatura powierzchni | 500°C |
| Najniższa temperatura powierzchni | -173°C |
| Cinienie atmosferyczne | 2*109 mb |
| Główny składnik atmosfery | Ar(?) He(?) |
| Albedo optyczne | 0,056 |
| Najmniejsza odległość od Ziemi | 82 000 000 km |
| Największa odległść od Ziemi | 217 000 000 km |
| Największa średnica kątowa | 12,9 |
| Najmniejsza średnica kątowa | 4,7 |
| Maksymalna wielkość gwiazdowa | -1,2m |
| Minimalna wielkość gwiazdowa | +2,5m |
| Liczba księżyców | brak |
Misje na Merkurego
| Sonda / Kraj | Data wystrzelenia | Koniec misji | Rodzaj sondy | Osiągnięcia |
|---|---|---|---|---|
| Mariner 10 / USA | 03.11.1973 | 29.03.1975 r. | przelot | 12000 zdjęć |
