NEPTUN

Neptun
Neptun
     Ósma i ostatnia planeta Układu Słonecznego. Trzecia pod względem masy po Jowiszu i Saturnie. Jej jasność nie przekracza 7,6m. Posiada 13 odkrytych księżyców, spośród których największy jest Tryton. Nazwa tej planety pochodzi od rzymskiego boga Neptuna. Zalicza się do Tryton Autor:NASAplanet gazowych, zwanych gazowymi olbrzymami.

Neptun został odkryty w 1843 roku, po wcześniejszym matematycznym wyliczeniu jego przypuszczalnej pozycji. Od dłuższego już bowiem czasu ówcześni astronomowie obserwując Urana, zauważyli, że jego faktyczna pozycja na niebie różni się nieco od tej, jaką przewidywały obliczenia. Wysnuli zatem wniosek, że te odchylenia powoduje grawitacja nieznanej jeszcze planety. Do dziś trwa spór, kto powinien zostać uznany za odkrywcę Neptuna. John Couch Adams czy Urbain Le Verrier, obaj wyznaczyli matematycznie pozycję na niebie, gdzie należy szukać nowej planety. Wreszcie może należy uznać za odkrywcę Johanna Gottfrieda Galle, który na zlecenie Le Verriera wraz ze swym asystentem Heinrichem Louisem d'Arrest w Obserwatorium Berlińskim dostrzegł Neptuna 23 września 1846 roku. Pozycja planety bardzo nieznacznie różniła się od tej, którą obliczył Le Verrier. Później okazało się, że Neptuna widziało wcześniej wielu innych obserwatorów, żaden z nich jednak nie wiedział, że ma do czynienia z nową planetą

Neptun jest najdalej od Słońca krążącą gazową planetą w Układzie Słonecznym. Orbita jego ma prawie kołowy kształt - jej mimośród wynosi 0,0113. Peryhelium na orbicie Neptuna znajduje się w odległości 29,709 j.a., aphelium zaś 30,385 j.a. od Słońca. Płaszczyzna jego orbity nachylona jest oś Neptunado ekliptyki pod kątem zaledwie 1,769°. Na jeden obieg wokół Słońca Neptun potrzebuje ok. 165 lat. Neptun jest od 24 sierpnia 2006 ostatnią planetą Układu Słonecznego.

Neptun nie może być obserwowany gołym okiem. Dopiero przy użyciu teleskopu ukazuje się jako niebieskawa tarcza, całkiem podobnie jak Uran. Za ten błękitnawy odcień odpowiedzialny jest metan, znajdujący się w atmosferze tej planety. Średnica Neptuna to 49 248 km; jest on zatem czwartą pod względem wielkości planetą Układu Słonecznego. Z powodu dużego oddalenia od Słońca Neptun otrzymuje bardzo mało ciepła. Temperatura zewnętrznych warstw atmosfery wynosi tylko -218°C (55K). Jak się wydaje, wewnątrz planety jest jakieś źródło ciepła, które może być pozostałością po okresie tworzenia się Neptuna. W jego gęstej atmosferze wieją najsilniejsze w całym Systemie Słonecznym wiatry, których prędkość dochodzi do 2500 km/h. Jest to wynik niewielkiej ilości energii docierającej do Neptuna ze Słońca, co skutkuje małą ilością turbulencji w atmosferze i pozwala uzyskiwać tak wysokie prędkości wiatru. Na zdjęciach przekazanych przez sondę kosmiczną Voyager 2 z 1989 roku można dostrzec charakterystyczny ciemny twór w atmosferze - nazwany analogicznie do Wielkiej Czerwonej Plamy na Jowiszu - Wielką Ciemną Plamą. Jest ona najprawdopodobniej ogromnym wirem Wielka Ciemna Plama Autor: NASAatmosferycznym.

Okres rotacji Neptuna
wokół własnej osi wynosi 16 h 6 min 36 s i 0.003 s. Oś obrotowa nachylona jest do jego orbity pod kątem 28,32°. Wewnętrzna budowa Neptuna przypomina bardzo budowę Urana. Skaliste jądro otacza warstwa lodu wodnego, amoniaku i metanu, pokrytego warstwą cząsteczkowego wodoru. Ponad którymi znajduje się bardzo gęsta i gruba atmosfera. Te warstwy są - jak się wydaje - wyraźnie od siebie oddzielone, całkiem inaczej jak w przypadku Jowisza i Saturna.

Średnia gęstość Neptuna
jest największa spośród planet olbrzymów i wynosi 1,638 g/cm 3. Z tego powodu Neptun, mimo mniejszej średnicy jest cięższy od Urana. Planeta posiada pole magnetyczne, którego bieguny nie pokrywają się jednak z osią obrotu planety i nachylone są do niej pod kątem 47°. Magnetyzm Neptuna jest mniej więcej dwa razy słabszy od Urana

pierścienie Autor: NASAPodobnie jak Saturn, Uran i Jowisz również Neptun posiada system pierścieni. Są one jednak stosunkowo słabo rozwinięte - daleko im pod względem atrakcyjności do tych, które posiada Saturn. Wykazują one jednak dość skomplikowaną strukturę. Być może na ich wygląd mają wpływ małe satelity krążące w ich pobliżu i oddziałujące na nie grawitacyjnie. Pierścienie Neptuna są niekompletne - nie tworzą zamkniętego okręgu, są kolistymi łukami. Najbardziej zewnętrzny z nich, nazywany „pierścieniem Adamsa”, składa się z trzech takich łuków, które ochrzczono „Wolność”, Równość” i „Braterstwo”. Istnienie takich łuków ciężko wyjaśnić, gdyż materia tworząca je powinna się już dawno rozłożyć na całej orbicie wokół Neptuna. Prawdopodobnie odpowiedzialny za to jest księżyc Neptuna Galatea, której przyciąganie grawitacyjne burzy strukturę pierścieni.

Dalsze pierścienie odkryły kamery Voyagera 2. Dodatkowo oprócz słabego pierścienia Adamsa znajdującego się 63 000 km od Neptuna, mamy jeszcze „pierścień Leverriera" (w odległości 53 000 km), „pierścień Gallego" (nieco szerszy w odl. 42 000 km). Zewnętrzne dodatkowe małe składniki pierścienia Le Verriera nazywa się Lassell i Argo.

Neptun posiada 13 znanych, naturalnych księżyców. Największym z nich jest Tryton odkryty przez Williama Lassella. Odkrycia tego Lassell dokonał 17 dni po odkryciu Neptuna. Tryton porusza się wokół planety centralnej w kierunku wstecznym niż jej ruch obrotowy. Inny z księżyców Neptuna - Nereida ma jedną z najbardziej ekscentrycznych orbit wśród wszystkich księżyców w Układzie Słonecznym.

W okresie od czerwca do września 1989 roku sonda kosmiczna Voyager 2 odkryła kolejne naturalne satelity Neptuna. Są to już dużo mniejsze obiekty, charakteryzujące się nieregularnym kształtem. Są to Proteusz oraz Najada, Talassa, Despoina, Galatea i Larissa które orbitują wewnątrz pierścieni Neptuna. Dalsze maleńkie, nieregularne księżyce zostały odkryte w latach 2002 - 2003. Cztery księżyce czekają jeszcze na potwierdzenie czy rzeczywiście są księżycami.
 


Widok Neptuna z Ziemi


Widok Neptuna z Ziemi

Neptun w liczbach

parametrwartość
Średnia odległość od Słońca 4 496 600 000 km
Mimośród orbity 0,009
Nachylenie orbity względem ekliptyki 1°46'22''
Gwiazdowy okres obiegu 164,788 lat
Okres obrotu wokół osi 15h40m
Synodyczny okres obiegu 367,5d
Średnia prędkość orbitalna 5,4 km/s
Nachylenie równika względem orbity 29°
Średnica równikowa planety 47 000 km
Średnica biegunowa planety ?
Spłaszczenie ?
Masa planety 1,029*1029 g
Masa w jednostkach masy Ziemi 17,216
Objętość planety 5,0*1013 km3
Objętość w stosunku do objętości Ziemi 50,65
Powierzchnia planety 6 821 000 tys. km2
Średnia gęstość 1,88 g/cm3
Siła ciężkości na powierzchni planety 1194 cm/s2
Prędkość ucieczki 25 km/s
Średnia temperatura powierzchni -222°C
Ciśnienie atmosferyczne tysiace atm.
Główny składnik atmosfery H2 i CH4
Albedo optyczne 0,84
Liczba ksężyców 8
Najmniejsza odległość od Ziemi 4 309 000 000 km
Największa odległość od Ziemi 4 682 000 000 km
Średnica kątowa 2,2
Maksymalna wielkość gwiazdowa 47,6m
Minimalna wielkość gwiazdowa 47,7m

Księżyce Neptuna

Nazwa księżycaOdleglość od środka planety (tyś. km)Średni promień (km)Okres orbitalny (dni)Rok odkryciaOdkrywca
Najada 48 29 0,29 1989 "Voyager 2"
Talassa 50 40 0,31 1989 "Voyager 2"
Despoina 52 74 0,33 1989 "Voyager 2"
Galathea 62 79 0,43 1989 "Voyager 2"
Larissa 74 96 0,55 1989 "Voyager 2"
Proteus 118 201 1,12 1989 "Voyager 2"
Tryton 355 1 352 5,88 1846 W. Lassell
Nereida 5 513 170 360 1949 G.P. Kuiper

Misje na Neptuna

Sonda / KrajData wystrzeleniaKoniec misjiRodzaj sondyOsiągnięcia
Voyager 2/USA 20.08.1979 25.08.1989 przelot Voyager 2 zbliżył się do Neptuna na odległość około 4800 km od zewnętrznej warstwy chmur, przekazał obrazy planety, przeprowadził badania składu atmosfery oraz księżyca Neptuna - Trytona, odkrył 6 nowych księżyców tej planety, uścislił dane o otaczających ją pierścieniach